آناتومی و ساختار بذر

بذرها واحدهای پراکندگی و تکثیر اسپرماتوفیتا (گیاهان دانه ای) هستند.که شامل دو دسته بازدانگان ( Gymnosperms ) و نهاندانگان ( Angiosperms ) می باشند. .بذر تخمک بالغ تلقیح شده است . تخمک ها در گیاهان بذر دار شامل گامتوفیت ماده هستند که بوسیله بافت خورش ویک یا دو پوسته احاطه شده است. در گیاهان گل دار تلقیح دو گانه منجر به تشکیل جنین دیپلوئید و آندوسپرم تری پلوئید میشود. جنین یک اسپورفیت جوان و دی پلوئید است که از سه قسمت اصلی تشکیل شده است:

جنین یک اسپورفیت جوان و دی پلوئید است که از سه قسمت اصلی تشکیل شده است:

1 -کوتیلدون (Cotyledons )یا برگ بذری 2 -هیپوکوتیل (Hypocotyl )یا محور جنین ساقه مانند 3 -رادیکال (Radicle )یا ریشه چه (ریشه جنینی)

انواع بذرها و جنین های مختلف برای اولین بار در سال 1491 توسط دانشمندی به نام مارتین توصیف شده است. نسخه جدید این طبقه بندی را می توانید از طریق این لینک دریافت کنید.

آندوسپرم: بافت ذخیره ی غذایی و تری پلوئید است که از تلقیح دو گانه حاصل شده است و منشاء 3/2 از ساختار ژنتیکی آن از گیاه مادری است.

تستا(پوشش بذر): لایه خارجی محافظت کننده بذر که از توسعه و تکامل پوسته تخمک حاصل میشود و دیپلوئید است.

میوه: تخمدان های بالغ بارور شده که دارای بذر هستند.

پری کارپ: پوشش میوه را گویند و با تستا فرق میکند.

پری سپرم: بافت ذخیره ای غذایی و دیپلوئید است که منشاء آن بافت خورش است و فقط در بعضی از گونه ها وجود دارد مثل چغندر، فلفل سیاه ،قهوه و بسیاری از گیاهان خانواده میخک.

بذر از لحاظ ذخیره مواد غذایی به دو دسته تقسیم میشود: دارای آندوسپرم و فاقد آندوسپرم

دارای آندوسپرم: بذرهایی که ذخیره مواد غذایی از کربوهیدرات ها و مواد نشاسته ای تشکیل شده است .مقدار آندوسپرم بذر های بالغ به شدت تحت تاثیر گونه های گیاهی میباشد و ار آندوسپرم چند الیه ای بذر توتون تا آندوسپرم یک الیه ای در بذر آرابیدوپسیس متفاوت است.

فاقد آندوسپرم: در این گونه بذر ها برگ های بذری به عنوان اندام ذخیره ای بذر عمل می کنند. در طی تکامل جنین کوتیلدون ها ذخایر غذایی آندوسپرم را جذب میکنند و در یک بذر بالغ آ»دوسپرم تقریبا به طور کامل تحلیل رفته و بذر فقط به وسیله تستا پوشانیده میشود.

اشکال ویژه ساختمان بذر

ناف وبند ( Hilum and funiculus ): ناف شکاف بند مانندی روی پوشش بذر است که مکان یا محلی را که در آن مکان بذر از طریق بند به ناف تخمدان متصل میشود مشخص میکند.

سفت ( Micropyle ): کانال یا سوراخی در بافت خورش می باشد که در زمان تلقیح گرده از میان آن عبور میکند. در میان تعدادی از گیاهان در مرحله بعدی هنگامی که بذر بالغ گردیده و شروع به جوانه زنی میکند سفت به عنوان یک روزنه کوچک که آب از طریق آن وارد بذر می شود عمل میکند. مشخص شده که در بذر تنباکو قسمت انتهایی سفت محل ورود اصلی آب در مرحله متورم شدن و جوانه زنی بذر می باشد. در هنگام جوانه زنی بذر تنباکو، تستا در قسمت انتهایی سفت شکاف برداشته و ریشچه از طریق آندوسپرمی که در محل سفت قرار دارد به بیرون نفوذ می کند.

شالاز یا بن( Chalaza ): قسمت انتهایی بذر است که بدون سفت است که باعث ایجاد کیسه جنینی میشود که بوسیله چندین لایه پوسته در بر گرفته شده است. بن قسمتی یا نقطه ای از بذر است که تخمک به پوسته متصل میشود ومحل انشعاب آوندهای چوبی وآبکش میباشد.

رافه: در بعضی از گونه بین بند ناف وناف فضایی وجود دارد که رافه گفته میشود و در بعضی دیگر رافه از روی تستا ظاهر میشود.

Arillate : عنوان کلی برای برآمدگی یا رشد زیاد بذر ، پوشش بذر و پوشش گوشتی بذر هم محسوب میشود.

Aril: برآمدگی بذر ،رافه یا پوسته های بذر را گویند. به پوسته ها یا پوشش گوشتی بذر نیز آریل گفته میشود. آریل ها احتماال در اغلب موارد به پراکنش بذرها از طریق جلب توجه حشرات و پرندگان کمک میکند.

Strophiole : برآمدگی ناحیه ناف که از ورود آب به درون بذر و از خارج شدن آب از درون بذر جلوگیری میکند. دربعضی از بذرهای دارای پوشش سفت مانند لگوم، شنبلیله، پوششی که شکاف مخصوصی به نام پیوند اسکروفیلی را می بند باید قبل از دخول آب شل یا کنار گذاشته شود وپش از شل شدن دریچه امکان نفوذ آب فراهم میشود.

سرپوش یا پوشش پوشینه ( Operculum ): یک در پوش کوچک بذر که به صورت طولی در بذر قرار دارد می باشد که هنگام جوانه زنی بذر باز میشود.

Carunculate :بذری که دارای برآمدگی زائدی ناشی از پوسته های بذر در ناحیه ناف میباشد مانند گیاه فرفیون. بذور الیاف دار( Fibrous ): بذر با پوشش ریش ریش دار یا ریسمان دار را گویند مثل طوق ،افرا

بند دار ( Funicular ): بذرهای دارای بند ناف پایدار که به پوشش بذر متصل هستند استروفیولیت(Strophyolate ): به بذرهای دارای آریل یا استروفیلی طولی در ناحیه ناق گویند.

موسیلاژ:لایه نازک پلی ساکاریدی است که بوسیله بعضی از بذرها که در زمان متورم شدن تولید می شود و به جذب آب بوسیله بذر در زمان متورم شدن یا جوانه زنی کمک میکند مثل بارهنگ و بالنگو.

الایزوم: تخصص در پراکنش بوسیله حیوانات که بیشتر توسط مورچه ها مورد استفاده قرار می گیرد و در پراکنش بذر توسط مورچه ها ( myrmecochory ) نقش دارد.چنین بذرها یا میوهایی دارای زوایدی با نام الایزوم هستند که دارای عطر و طعم هستند. پراکنش بوسیله مورچه ها در بذرهایی نظیر بنفشه ( violets  ) که در خاک جنگل زندگی می کنند معمول تر است.